Aždarha gaýyk festiwaly, şeýle hem Duanwu festiwaly diýlip atlandyrylýar, bäşinji aýyň bäşinji gününde bellenilýän iň möhüm däp bolan hytaý festiwallarynyň biridir. 2000 ýyldan gowrak taryhy bolan bu festiwal Hytaý medeniýetinde çuňňur kök urup, baý däp-dessurlary we simwoliki manylary öz içine alýar.
Aždarha Gaýyk Festiwalynyň gelip çykyşy rowaýatlara baýdyr, iň meşhur hekaýa gadymy Çu döwletiniň söweşiji döwletleri döwründe watançy şahyry we döwlet işgäri bolan Çu Ýuanyň töwereginde aýlanýar. Öz ýurdunyň pese gaçmagyndan we öz syýasy sürgüninden gynanan Çu Ýuan Miluo derýasynda öz janyny gark etdi. Ony halas etmek we balyklaryň onuň jesedini iýmeginiň öňüni almak üçin ýerli ilat gaýyklarynda çapyp, balyklary gorkuzmak üçin baraban kakyp, bambuk ýapraklaryna gaplanan ýapyşykly tüwi köftelerini suwa zyňyp, olary iýmitlendirdiler. Bu rowaýat festiwalyň iň meşhur iki däbiniň: aždarha gaýyk ýaryşynyň we zongzini iýmegiň esasyny goýdy.
Festiwalyň däp bolan iýmiti bolan Zongzi dürli görnüşlerde we tagamlarda bolýar. Iň köp duş gelýän görnüşi glutinli tüwiden ýasalýar we köplenç süýji gyzyl lobya pastasy, duzlanan ördek ýumurtgasynyň sarysy ýa-da tagamly doňuz eti ýaly önümler bilen doldurylýar. Bambuk ýa-da gamyş ýapraklaryna üns bilen gaplanan zongziniň özboluşly ysy we teksturasy bar. Zongzini taýýarlamak we paýlaşmak diňe bir aşpezlik tejribesi däl, eýsem maşgala gatnaşyklaryny we medeni mirasy gorap saklamagyň usulydyr.
Aždarha gaýyk ýaryşlaryndan we zongzi iýmekden başga-da, festiwal bilen baglanyşykly başga-da däp-dessurlar bar. Gapylara mugwort we kalamus ýapraklaryny asmagyň erbet ruhlary kowýandygyna we şowlulyk getirýändigine ynanýarlar. "Bäş reňkli ýüpek" diýlip atlandyrylýan reňkli ýüpek bilezikleri dakynmagyň çagalary kesellerden goraýandygyna ynanýarlar. Käbir sebitlerde realgar şerabyny içmek däbi hem bar, bu däb onuň zäherli ýylanlary we erbet täsirleri yzyna serpikdirip biljekdigine ynanmakdan gelip çykýar.
Häzirki wagtda “Aždarha gaýyk festiwaly” medeni çäklerini aşyp, halkara derejesinde ykrar edildi. Häzirki wagtda dünýäniň köp ýurtlarynda “Aždarha gaýyk ýaryşlary” geçirilýär we dürli geçmişdäki adamlary özüne çekýär. Ol dürli medeniýetleri birleşdirýän we özara düşünişmegi ösdürýän köpri bolup hyzmat edýär. Diňe bir baýramçylyk bolmak bilen çäklenmän, “Aždarha gaýyk festiwaly” hytaý halkynyň taryha hormat goýmagyny, adalaty gözlemegini we berk jemgyýetçilik duýgusyny özünde jemleýär. Ol bize çalt üýtgeýän dünýäde medeni däp-dessurlary saklamagyň we olary geljekki nesillere geçirmegiň möhümdigini ýatladýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 3-nji iýuny
